रामप्रसाद खनाल/नेकपा (एमाले) को ११औं राष्ट्रिय महाधिवेशन केवल नेतृत्व चयनको औपचारिक भेला मात्र हुनुहुँदैन, यो भविष्यको राजनीतिक चेतना र राष्ट्रिय समृद्धिको मार्गचित्र को स्पष्ट उद्घोष हुनुपर्छ । आज देशका सामु देखिएका प्रमुख चुनौतीहरू— बढ्दो युवा पलायन, न्यून उत्पादनशीलता र ढिलो विकास गति— को समाधान एमालेजस्तो सुदृढ संगठन भएको पार्टीले कसरी गर्ने भन्ने विषयमा महाधिवेशनले एउटा दार्शनिक दृष्टिकोण प्रस्तुत गर्नु अनिवार्य छ ।यस महाधिवेशनले ‘युवा’, ‘उत्पादन’ र ‘विकास’ लाई एक-अर्कामा अन्तरसम्बन्धित त्रिकोणीय सूत्रको रूपमा परिभाषित गर्दै अगाडि बढ्नु आवश्यक छ ।
१. युवा: ऊर्जा, रूपान्तरण र संगठनको क्रान्तिकारी शक्ति
एमालेको दृष्टिकोणमा युवालाई केवल ‘आजको भोटर’ वा ‘भोलिको नेता’ को रूपमा मात्र सीमित राख्नु हुँदैन । युवा वर्तमानको शक्ति, नवीन चेतनाको संवाहक र देशको सबैभन्दा ठूलो मानव-पुँजी हुन् ।युवा भनेको साहस, सिर्जना र प्रश्न गर्ने सामर्थ्य हो । महाधिवेशनले यो स्वीकार गर्नुपर्छ कि नेपालको आधाभन्दा बढी सक्रिय जनशक्ति युवा नै छन् । उनीहरूको पलायनले देशको उत्पादक शक्ति लाई रित्याउँदै लगेको छ।
संगठन निर्माणमा युवा सहभागिताको अनिवार्यता:
युवाको सक्रिय सहभागिताले संगठनमा नवीन विचार, प्रविधिमैत्री कार्यशैली र पारदर्शीता भित्र्याउँछ । पुरानो पुस्ताको अनुभव र नयाँ पुस्ताको ऊर्जाको संयोजनले मात्र पार्टी गतिशील रहन सक्छ ।चुनावी मैदान होस् वा जनपरिचालन, युवा शक्ति नै पार्टीको मेरुदण्ड हो । टोल कमिटीदेखि केन्द्रीय तहसम्म सक्रिय र जिम्मेवार भूमिका दिएर मात्र उनीहरूको क्षमताको सदुपयोग गर्न सकिन्छ ।
महाधिवेशनले लिनुपर्ने दृष्टिकोण:
पार्टी संरचनामा उमेरहद हटाए पनि, वडा तहबाटै प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता विकास र युवा आरक्षणको नीतिलाई कडाइका साथ लागू गर्नुपर्छ । युवालाई ‘एडजस्ट’ गर्ने होइन, बरु आफ्नो नेतृत्व आफैं स्थापित गर्ने अवसर दिनुपर्छ ।युवालाई परम्परागत शिक्षा होइन, श्रम बजारको माग र प्रविधिको आवश्यकता अनुसारको सीपयुक्त र अनुसन्धानात्मक शिक्षामा जोड दिनुपर्छ। यो मानव-पुँजी माथिको सबैभन्दा ठूलो लगानी हो ।
२. उत्पादन: स्वाधीन अर्थतन्त्रको जग
जनताको बहुदलीय जनवाद (जबज) ले परिकल्पना गरेको समाजवादको यात्रा स्वाधीन र सुदृढ राष्ट्रिय अर्थतन्त्रबिना सम्भव छैन । यसका लागि उत्पादन नै केन्द्रबिन्दु हुनुपर्छ।उत्पादन भनेको केवल वस्तु बनाउनु होइन, यो राष्ट्रको स्वाभिमान, आयात प्रतिस्थापन र रोजगारी सिर्जना को आधार हो । जबसम्म देश आयातमुखी उपभोगवाद को चङ्गुलमा फस्छ, तबसम्म राजनीतिक क्रान्ति अधुरो रहन्छ।
‘युवा-उत्पादन सम्बन्ध’: युवाको सीप र उद्यमशीलतालाई कृषि, खनिज (फलाम, पेट्रोलियम), पर्यटन र नवीकरणीय ऊर्जा जस्ता प्राथमिक क्षेत्रमा जोड्ने स्पष्ट नीति ल्याउनुपर्छ । विदेशबाट फर्केका दक्ष युवालाई प्रोत्साहनसहित सामूहिक उत्पादन प्रणालीमा लगाउनुपर्छ।स्थानीय उत्पादनलाई संरक्षण गर्ने, सरकारी र निजी क्षेत्रको लगानीलाई ठूला उत्पादनमुखी पूर्वाधार (औद्योगिक क्षेत्र, विशेष आर्थिक क्षेत्र) मा केन्द्रित गर्ने स्पष्ट बाटो तय गर्नुपर्छ।श्रमलाई सम्मान गर्ने र हरेक श्रमिकलाई योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा को दायरामा ल्याउने यसअघिको एमाले सरकारको पहललाई अझ बलियो बनाउँदै लैजानुपर्छ।
३. विकास: दिगोपन र जनताको समृद्धि
एमालेले देखेको विकासको दर्शन केवल भौतिक संरचना निर्माणमा सीमित छैन, यो जनताको जीवनस्तरमा गुणात्मक सुधार र सामाजिक न्याय को प्रत्याभूति हो ।विकास दिगो, समावेशी र सबै नेपालीलाई समान रूपमा अनुभूति हुने हुनुपर्छ। भौतिक विकास (सडक, सुरुङमार्ग, रेलको तयारी) सँगै मानव विकास सूचकाङ्कमा सुधार आउनु जरुरी छ।
महाधिवेशनले लिनुपर्ने दृष्टिकोण:
छरिएको पुँजीलाई एकत्रित गरी राष्ट्रिय पुँजी निर्माण गर्ने र यसलाई ठूला पूर्वाधार निर्माणमा परिचालन गर्ने रणनीतिलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ । विकासको लाभ तराई, पहाड र हिमालका हरेक भौगोलिक क्षेत्रमा पुग्ने गरी सन्तुलित र न्यायपूर्ण बजेट विनियोजन मा जोड दिनुपर्छ ।विकासको गतिलाई कायम राख्नका लागि राजनीतिक स्थिरता अनिवार्य छ । महाधिवेशनले आन्तरिक एकता मजबुत बनाउँदै राष्ट्रव्यापी स्थायित्वको सन्देश दिनुपर्छ, जसले लगानीकर्ता र जनताको विश्वास आर्जन गर्न सकोस् ।
अन्त्यमा
एमालेको ११औं महाधिवेशनले ‘युवा, उत्पादन र विकास’ लाई एकै सूत्रमा बाँधेर अगाडि बढ्ने नवचेतनाको सूत्रपात गर्नुपर्छ।युवा शक्तिलाई संगठनमा सक्रिय सहभागितासहित उत्पादनमा लगाऔं । उत्पादनको वृद्धि बाट विकास को गति तीव्र पारौं ।विकासको लाभ मार्फत युवालाई स्वदेशमै रोक्ने वातावरण तयार पारौं । यो दार्शनिक त्रिकोणलाई मूर्तरूप दिन सकेमा मात्र एमालेले आफूलाई राष्ट्रिय समृद्धिको नेतृत्वकर्ताको रूपमा स्थापित गर्न सक्नेछ र समाजवाद उन्मुख अर्थतन्त्रको लक्ष्य भेट्टाउन सफल हुनेछ।